Biên đạo múa Nguyễn Thị Ngọc Xuân – Những điệu múa mang hồn đất, hồn quê
Giữa nhịp sống sôi động của các chương trình văn hóa – nghệ thuật lớn nhỏ khắp nơi trên quê hương Việt Nam, có một người phụ nữ lặng lẽ đứng sau ánh đèn sân khấu, miệt mài góp nhặt từng động tác, từng nhịp nhạc để thổi hồn cho những tiết mục mang đậm bản sắc quê hương. Đó là Nguyễn Thị Ngọc Xuân – biên đạo múa, đạo diễn nghệ thuật, người đã dành gần trọn thanh xuân để sống cùng múa và lan tỏa vẻ đẹp văn hóa dân tộc qua ngôn ngữ hình thể.
Người ta dễ nhận ra chị từ giọng chỉ đạo dứt khoát trong những chương trình nghệ thuật, ánh mắt luôn dõi theo từng bước chân diễn viên. Trên sân khấu rộng, chị không chỉ là người sắp đặt đội hình mà còn là “người giữ nhịp cảm xúc”, tỉ mỉ chỉnh sửa từng động tác để mỗi tiết mục đạt được sự hài hòa, trọn vẹn nhất. Với chị, múa không cho phép sự cẩu thả – bởi đó là nơi văn hóa được kể lại bằng cơ thể con người.
Ít ai biết, con đường đến với nghệ thuật múa của chị Xuân không hề bằng phẳng. Từ những ngày còn là cộng tác viên Đội tuyên truyền lưu động của Trung tâm Văn hóa tỉnh, tình yêu múa lớn dần theo từng chuyến đi diễn. Niềm say mê ấy mạnh mẽ đến mức chị sẵn sàng tạm gác con đường đại học để theo học múa chuyên nghiệp tại TP.HCM – một quyết định từng vấp phải không ít sự phản đối từ gia đình. Nhưng chính sự dấn thân đó đã mở ra cho chị một hành trình bền bỉ: học múa, học biên đạo, rồi tiếp tục trau dồi kiến thức quản lý văn hóa ở bậc cao hơn. Mỗi chặng đường học tập đều giúp chị hiểu rõ hơn con đường mình chọn – con đường sống bằng nghệ thuật và cho nghệ thuật.
Năm 2003, chị cùng bạn bè thành lập Vũ đoàn Bạch Dương tại TP.HCM. Những ngày đầu, vũ đoàn hoạt động trong điều kiện thiếu thốn, nhận biểu diễn các chương trình nhỏ lẻ. Có lúc, khi các thành viên dần rẽ hướng, Bạch Dương đứng trước nguy cơ tan rã. Một lần nữa, nghị lực và tình yêu nghề đã giữ chị ở lại. Chị kiên trì kết nối, tìm kiếm cơ hội, tự mình gánh vác để duy trì vũ đoàn. Sau nhiều năm bền bỉ, Bạch Dương không chỉ trụ vững mà còn phát triển mạnh mẽ với gần 50 thành viên, biểu diễn khắp các tỉnh, thành trên cả nước.
Dấu ấn nghề nghiệp của chị Xuân còn thể hiện qua hàng loạt chương trình nghệ thuật lớn trên các đài truyền hình và sân khấu chuyên nghiệp. Những giải thưởng, danh hiệu chị đạt được không chỉ là sự ghi nhận cho tài năng biên đạo, mà còn là kết quả của một quá trình lao động nghệ thuật nghiêm túc, dài hơi và không ngừng đổi mới.
Từ các chương trình kỷ niệm lịch sử, lễ hội văn hóa đến những sự kiện nghệ thuật lớn, dấu ấn biên đạo của chị hiện diện rõ nét. Trong các tác phẩm ấy, văn hóa bản địa luôn là trục chính, tất cả được kể lại bằng chuyển động cơ thể, bằng cảm xúc lắng sâu.
Với chị, múa không chỉ để xem, mà để hiểu. Mỗi tiết mục là một câu chuyện, mỗi động tác là một lời kể không cần ngôn từ. Chính vì vậy, đề tài nghiên cứu thạc sĩ của chị cũng xoay quanh di sản văn hóa, thể hiện mong muốn gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống bằng tư duy nghệ thuật hiện đại.
Không dừng lại ở sáng tác, chị Xuân còn dành nhiều tâm sức cho việc truyền lửa nghề. Chị sẵn sàng tham gia chấm thi, cố vấn nghệ thuật, hỗ trợ các chương trình văn hóa của tỉnh, đặc biệt là tạo điều kiện cho người trẻ được tiếp cận và yêu múa một cách bài bản. Với chị, mỗi thế hệ tiếp nối chính là cách nghệ thuật múa được sống dài lâu trong đời sống hôm nay.
Gần ba thập niên gắn bó với nghề, hai mươi năm lèo lái Vũ đoàn Bạch Dương, Nguyễn Thị Ngọc Xuân đã và đang âm thầm khẳng định vị trí của nghệ thuật múa trong xã hội hiện đại. Con đường chị đi không ồn ào, nhưng bền bỉ; không phô trương, nhưng sâu sắc. Và có lẽ, phần thưởng lớn nhất với người nghệ sĩ ấy chính là được nhìn thấy quê hương mình hiện lên rực rỡ, sống động trong từng điệu múa – nơi văn hóa được nâng niu, gìn giữ và lan tỏa qua từng nhịp bước trên sân khấu.
